Baren, munten en een herprijsstelling van goud

De nieuwste gegevens van de World Gold Council voor het eerste kwartaal van 2026 bieden veel meer dan een routinematige momentopname van de goudmarkt. Het onthult een structurele verschuiving in hoe goud wordt gebruikt, gewaardeerd en geïntegreerd in het wereldwijde financiële systeem. Op het eerste gezicht lijken de cijfers bescheiden: de totale vraag bereikte 1.231 ton, slechts 2% hoger op jaarbasis. Maar achter deze kleine volumestijging gaat een veel dramatischer ontwikkeling schuil - de totale waarde van de vraag steeg met 74% en bereikte een recordhoogte van $193 miljard. Dit verschil tussen fysieke stromen en monetaire waarde weerspiegelt niet alleen hogere prijzen, maar ook een diepere herwaardering van de rol van goud in portefeuilles, reserves en risicobeheerstrategieën.

Het meest opvallende kenmerk van het kwartaal is de sterke stijging van de vraag naar fysieke investeringen, met name in goudstaven en -munten. Volgens de World Gold Council bedroeg de vraag naar baren en munten 474 ton, een stijging van 42% j-o-j, waarmee dit het op één na beste kwartaal ooit was. In waarde was dit segment alleen al goed voor $74 miljard - een cijfer dat de gemiddelde kwartaalvraag van $23 miljard in de afgelopen vijf jaar ver overtreft. Dit is geen cyclische opleving gedreven door kortetermijnsentiment. Het is een structurele verschuiving naar direct goudbezit, waarbij beleggers steeds meer de voorkeur geven aan tastbare, fysieke activa boven financiële proxies.

Deze trend wordt nog duidelijker als we kijken naar de regionale dynamiek. China staat in het middelpunt van deze transformatie. De vraag naar baren en munten steeg daar naar 207 ton in het eerste kwartaal, wat een nieuw historisch record is en zelfs de piekniveaus van 2013 overtreft. De drijvende krachten zijn veelvoudig en versterken elkaar: de sterke prestatie van goud ten opzichte van binnenlandse financiële activa, verhoogde geopolitieke spanningen en groeiende bezorgdheid over handelsfragmentatie. Marktrapporten geven aan dat er aan het begin van het kwartaal fysieke tekorten ontstonden, vooral voor kleinere beleggingsproducten, toen de retailvraag het aanbod oversteeg. In China is goud niet langer alleen een afdekking - het wordt een primair spaarinstrument in een onzekere economische omgeving.

India, traditioneel 's werelds grootste consument van gouden sieraden, ondergaat zijn eigen transformatie. Investeringen in staven en munten stegen met 34% j-o-j tot 62 ton, het sterkste eerste kwartaal sinds 2013. Wat deze verschuiving vooral significant maakt, is de relatieve omvang ervan: de investeringsvraag is bijna even groot als de juwelenconsumptie, een zeldzaam verschijnsel in een markt die van oudsher wordt gedomineerd door sieraden. Stijgende prijzen hebben sieraden minder toegankelijk gemaakt, terwijl de macro-economische onzekerheid de vraag heeft verlegd naar investeringsgerichte producten met lagere marges. In feite verschuift India van een consumptiegedreven goudmarkt naar een investeringsgedreven goudmarkt.

In het Midden-Oosten en Turkije speelden geopolitieke factoren een meer directe rol. Het conflict tussen Iran, de Verenigde Staten en Israël verstoorde de economische activiteit en verhoogde de onzekerheid in de hele regio. Maar in plaats van de vraag te onderdrukken, versterkte deze instabiliteit de aantrekkingskracht van goud. In Turkije was de activiteit bijzonder intens, met lokale premies op gouden beleggingsproducten die opliepen tot $ 300-400 per ounce. In termen van waarde bereikte de vraag een record van $4 miljard, zelfs toen de winstnemingen toenamen. Deze dubbele dynamiek - gelijktijdig kopen en verkopen - onderstreept de evoluerende functie van goud, niet alleen als een opslagplaats van waarde, maar ook als een bron van liquiditeit in tijden van stress.

Westerse markten geven een genuanceerder maar even belangrijk beeld. In de Verenigde Staten steeg de vraag naar baren en munten met 14% j-o-j, hoewel het tijdelijk afzwakte tijdens perioden van prijsconsolidatie voordat het tegen het einde van het kwartaal weer aantrok. Een belangrijk thema was de intrede van nieuwe beleggers, van wie velen de voorkeur gaven aan producten met een kleinere denominatie vanwege de beperkte betaalbaarheid bij hoge prijsniveaus. Europa vertoonde een vergelijkbaar patroon van tweerichtingsactiviteit. De nettovraag bedroeg 41 ton, een stijging van 50% j-o-j, waarbij beleggers hun posities actief beheerden - verkopen in sterke tijden en kopen bij dalingen. Dit gedrag suggereert een meer verfijnde en tactische benadering van goudbeleggingen, wat de groeiende integratie in mainstream portefeuillestrategieën weerspiegelt.

Als we ons echter alleen richten op de fysieke vraag, missen we de bredere context waarin deze ontwikkelingen plaatsvinden. Centrale banken blijven een cruciale pijler van de goudmarkt. In het eerste kwartaal van 2026 bedroegen de aankopen door de officiële sector 244 ton op nettobasis, meer dan zowel het voorgaande kwartaal als het gemiddelde over vijf jaar. Belangrijke kopers waren Polen, dat 31 ton toevoegde om zijn reserves op 582 ton te brengen, Oezbekistan met 25 ton en China, dat zijn bezit verhoogde tot 2.313 ton. Deze aankopen vonden plaats ondanks een zichtbare toename van de verkoopactiviteit - ongeveer 115 ton - van landen als Turkije en Rusland, die goud tactisch gebruikten om de liquiditeitsdruk te beheersen.

Dit tweeledige gedrag van centrale banken is essentieel om te begrijpen. Verkopen zijn vaak reactief en kortdurend, gedreven door onmiddellijke fiscale of monetaire behoeften. Aankopen daarentegen zijn strategisch en voor de lange termijn. Het weerspiegelt een bewuste poging om reserves te diversifiëren, weg van de Amerikaanse dollar en naar activa die geen tegenpartijrisico met zich meebrengen. Deze trend sluit aan bij bredere discussies over de-dollarisering. In de afgelopen tien jaar hebben centrale banken hun afhankelijkheid van in dollars luidende activa gestaag verminderd, terwijl ze hun goudbezit als neutraal reserveactief hebben vergroot. Volgens Deutsche Bank, als dit traject zich voortzet en het aandeel van goud in de wereldwijde reserves stijgt naar 40%, kan de prijs binnen vijf jaar mogelijk $8.000 per ounce bereiken.

Tegelijkertijd benadrukken andere segmenten van de goudvraag de impact van de hoge prijzen. De vraag naar juwelen daalde sterk in volume, met 23% j-o-j, doordat consumenten zich minder konden veroorloven. Toch stegen de totale uitgaven aan juwelen met 31%, wat erop wijst dat de vraag in termen van waarde veerkrachtig blijft. Dit suggereert dat de culturele en emotionele betekenis van goud de consumptie blijft ondersteunen, zelfs nu hogere prijzen de volumes doen dalen. De vraag naar technologie steeg daarentegen met 1% tot 82 ton, grotendeels gedreven door de uitbreiding van AI-gerelateerde infrastructuur, waar de geleidende eigenschappen van goud essentieel zijn.

Uit deze combinatie van gegevens komt een beeld naar voren van een markt die diepgaande veranderingen ondergaat. Goud wordt niet langer gedefinieerd door één enkel verhaal - of het nu een hedge tegen inflatie, een veilige haven tijdens crises of een speculatief actief is. In plaats daarvan opereert het tegelijkertijd in meerdere dimensies. Het is een fysiek beleggingsobject voor particuliere kopers, een strategische reserve voor centrale banken, een diversificatiemiddel voor institutionele beleggers en een essentieel materiaal voor geavanceerde technologieën.

Maar de belangrijkste verschuiving is misschien wel het gedrag. Beleggers gaan steeds meer actief en weloverwogen om met goud. Ze houden het niet simpelweg passief aan, maar verhandelen het, herverdelen het en kiezen tussen verschillende eigendomsvormen. De stijgende vraag naar baren en munten weerspiegelt een voorkeur voor directe, onbezwaarde blootstelling - een vorm van eigendom zonder tegenpartijrisico en zonder afhankelijkheid van financiële tussenpersonen. In een tijdperk van geopolitieke fragmentatie en financiële onzekerheid zal deze voorkeur waarschijnlijk niet verdwijnen.

Vooruitkijkend zullen dezelfde krachten die het eerste kwartaal bepaalden, de markt waarschijnlijk blijven beïnvloeden. Verwachtingen van lagere rentetarieven, aanhoudende geopolitieke spanningen en aanhoudende zorgen over de stabiliteit van de valuta ondersteunen allemaal het pleidooi voor goud. Tegelijkertijd kunnen volatiliteit en hoge prijzen de vraag in sommige segmenten beperken, met name juwelen en prijsgevoelige detailhandelmarkten. Maar deze beperkingen ondermijnen de bredere trend niet.

Goud wordt opnieuw geïntegreerd in de kernarchitectuur van het wereldwijde financiële systeem. De gegevens van de World Gold Council beschrijven niet alleen een sterk kwartaal, maar ook een keerpunt. Baren en munten zijn niet langer slechts één segment van de vraag; ze worden een centrale uitdrukking van hoe investeerders reageren op onzekerheid. En zolang die onzekerheid aanhoudt, zal de rol van goud waarschijnlijk verder uitbreiden, niet afnemen.